مقدمه:براي من كمتر پيش آمده كه با هنرمند برجسته و محبوبي چون اكبر گلپايگاني گفت وگو داشته باشم، اما اين فرصت را يافته ام كه نه يك بار بلكه دو بار با خواننده "حنجره طلايي" مصاحبه كنم. نخستين بار در سپتامبر سال 2004 بود، زماني كه "گلپا" يك بغل از گل آوازها، مهر و عشقش را با خود به كانادا آورده بود تا در اينجا براي همه آنها كه دوستش دارند و سالهاست كه با آوازها و بعد با خاطره اين آوازها و ترانه هاي شنيدني او زندگي كرده اند، بخواند. و اين دومين گفت و گوي من با اين هنرمند گرانقدر است.
گلپا در سال 1337 زماني كه تنها 25 سال داشت به دعوت روانشاد پيرنيا مسئول و گرداننده برنامه گلهاي راديو ايران براي خواندن دعوت شد. روز سوم فروردين سال 1338 ترانه "مست مستم" با صداي توانمند و در عين حال لطيف او از راديو پخش شد و يكباره ستاره اي در آسمان هنر آواز و موسيقي ايران زاده شد كه هنوز بعد از گذشت نزديك به نيم قرن مي درخشد.
"ماه هميشه زير ابر نمي ماند". "گلپا"ي محبوب مردم مجبور شد سالها سكوت كند، اما صدايش در خاطره تاريخي ملت ايران زنده و پر جوش و خروش هميشه طنين افكن بوده و خواهد بود.
گلپا با خواندن 298 قطعه آوازي با صدايي كه به گفته كارشناسان بين شش تا شش و نيم گام ( از هشت اکتاو) وسعت دارد در تقريبا بيشتر گوشه ها، رديف ها و دستگاههاي دشوار موسيقي سنتي ايران خوانده است، اما او كه هميشه دلش با مردم بوده و هست خيلي زود به خواندن ترانه آغاز كرد و 85 ترانه هم خوانده است. بسياري از اين آوازها و ترانه ها را سه، چهار نسل شنيده، دنبال كرده و دوست داشته اند.
آنچه كه گلپا را هنوز پابرجا و پرفروغ نگاه داشته صميميت او و عشقش به مردم و كار آوازخواني اش بوده است.
وي اكنون در تورنتوست و شنبه شب با علاقمندان به صدايش قرار دارد. تا هم آواز ها و هم آوازخوان با آنان كه بار ديگر فرصت يافته اند كه گلپا را بر صحنه ببينند شبي از عشق و مهر را با هم خاطره اي ديگر كنند.
پس از دو سال و اندي بسيار شادمانم كه بار ديگر با گلپا گفت و گويي داشته ام كه در اينجا مي خوانيد*.

بيش از دو سال از کنسرت قبلي شما در تورنتو مي گذرد. اين بار براي ايرانيان از وطن دور افتاده چه هديه و ارمغاني آورده ايد‌؟
گلپا: من با قلبم به آنجا مي آيم. احساسم را در اختيار تمام هموطنان ايرانيم قرار ميدهم.

در چه شهرها و كشورهايي كنسرت خواهيد داشت. آيا علاقمندان شما در اين كنسرت ها در كنار آوازها و ترانه هاي زيبا و خاطره انگيزتان كار و يا كارهاي تازه اي هم از شما خواهند شنيد؟
گلپا:در اکثر شهرهاي بزرگ کنسرت گذاشته و خواهم گذاشت. در کانادا در شهرهاي تورنتو و ونکوور برنامه دارم و به ديدار ايرانيان تورنتو و ونکوور خواهيم آمد. ضمن اجراي کارهاي قديمي که مردم از آنها خاطره دارند کارهاي جديد هم ارائه خواهد شد، چون مثل هميشه داريم با زمان پيش مي رويم.

شما با خواندن "مستم مستم" به شهرت رسيديد و پس از پخش اين ترانه زيبا از راديو به يكي از محبوب ترين خوانندگان ايران تبديل شديد. حاصل نزديك به نيم قرن ، خواندن براي خود شما چه تجربه اي بوده و درباره اين همه حضور شادمانه در ميان مردم و براي آنها چه احساسي داريد؟ 
گلپا: خوانندگان زيادي با من همزمان بوده اند ولي رمز ماندگاري من اصالت و نداشتن عقده و قلب رحيم و صافي بوده که براي بدخواهان خودم هم آرزوي موفقيت مي کردم.

در كارنامه تان 85 ترانه داريد كه گمان مي كنم علاقمندان به صداي شما شمار زيادي از آنها را روي نوار كاست و صفحه گرامافون دارند. آيا 298 آوازي كه در رديف ها و دستگاههاي گوناگون موسيقي سنتي و برنامه هاي راديويي مثل برنامه "گلها"، "گلهاي جاويدان"، "گلهاي رنگارنگ" و "برگ سبز" خوانده ايد حفظ و نگهداري شده و در آرشيو راديوي ايران موجود هستند؟‌
گلپا: من نمي دانم که آثارم در راديو و تلويزيون موجود هست يا نه. ولي در آرشيو خانوادگي ام همگي موجود هستند.

شما پس از انقلاب به اصطلاح ممنوع الصدا شديد و از خواندن باز مانديد. اين اجبار به سكوت را چگونه تحمل كرديد؟‌
گلپا: در موسيقي يک نتي است به نام" سکوت" که من آن "سکوت " را اختيار کردم ولي در کنار اين سکوت در استوديو خانگي خودم مشغول ارائه کارهاي جديد بوده ام که بعداً ارائه خواهند شد.
شما از خواندن باز مانديد ولي موسيقي و آواز روح حيات انساني است و شماري كه بيشترشان جوانان بودند در سالهاي سكوت اجباري شما در زمينه آواز و موسيقي كار كرده اند. موسيقي سنتي ما و بويژه آوازخواني از پس از انقلاب اسلامي 1357 تاكنون به نظر شما چه فراز و فرودهايي داشته و آيا اين هنر والا با روح زمانه پيش آمده است؟‌
گلپا: اميدوارم همه کساني که در راه موسيقي زحمت مي کشند موفق باشند. حتي کساني که در اين مدت اشتباهاً به کوچه هاي بن بست رفته اند برگردند به بزرگراههاي روشن و موفق و نوراني.

به شما لقب شايسته "حنجره طلايي" داده اند. درباره صداي خود و توانمندي هايتان در خواندن آوازهاي ايراني در رديف ها، دستگاه و گوشه هاي آوازي موسيقي سنتي توضيح بدهيد و اينكه مي گويند اين خواننده و يا آن خواننده سه دانگ يا چهار دانگ صدا دارد درباره قدرت آوازخواني شما از چه قرار است؟ 
گلپا: اين کلمه دانگ که در مورد آواز به کار مي رود غلط است و بايد با گام اندازه گيري کرد.

از دقت نظر شما متشکرم ... اين واژه اي است که عامه مردم ... عوام به کار مي برند . منظورم "گام" و "اکتاو" بود.

گلپا:از تمام القابي که ايرانيان به من داده اند از صميم قلب تشکر مي کنم . اخيراً در مجارستان به من دکتراي موسيقي و شير طلائي اهدا کردند و حتي در ايران هم طبق مصوبه وزارت آموزش و پرورش دکتراي موسيقي داده اند، براي اينها هم متشکرم. کارنامه هنري من در گلهاي جاويدان، رنگارنگ، شاخه گل و برگ سبز خلاصه شده که موجود است و رمز ماندگاري من در اجراي آنچه بود که مردم مي خواستند.

كار خوانندگاني چون زنده يادان قمرالملوك وزيري،‌ استاد بنان، قوامي، عبداله دوامي، فاخته اي، عبدالعلي وزيري و خوانندگان معاصر همانند محمدرضا شجريان، شهرام ناظري و زنده ياد ايرج بسطامي را چگونه ارزيابي مي كنيد؟‌
گلپا: خوانندگان متقدم تا آقاي شجريان، هنرمندان و ستارگاني بودند که در زمان خود بي نظير بوده اند. درباره خوانندگاني هم که در حال حاضر برنامه اجرا ميکنند مانند آقايان شجريان، ناظري، عليرضا افتخاري و زنده ياد ايرج بسطامي مردم و منتقدان اظهارنظر خواهند کرد.

چه كساني در آموزش آوازخواني مددكار شما بوده اند و چه كساني مشوقان شما براي خواندن؟ 
گلپا: نورعليخان برومند، حاج آقا محمد ايراني، اديب خوانساري، سيد حسين طاهرزاده، حسن مشحون و ابوالحسن صبا.

چه توصيه اي براي جواناني كه علاقمند به آواز و آوازخواني هستند، داريد؟‌
گلپا: فقط ورزش و دور نگاه داشتن خود از آلودگي ها.

آيا تلاش كرده ايد كه مجموعه كارهايتان را كه مجموعه گرانبهايي است به صورت كلكسيوني به شكل سي دي به مردم عرضه كنيد؟ 
گلپا: به طور کلي با زحمات بسيار اقدام به پخش اين کارها شده و تاکنون هشت برنامه از گلهاي جاويدان و رنگارنگ در اختيار هنر دوستان قرار گرفته و اميدوارم که بقيه کارهايم به تدريج و به زودي در اختيار هنردوستان قرار گيرد.

از ميان آوازها و ترانه هايي كه خوانده ايد‌ كدامها را خودتان بيشتر دوست داريد؟‌
گلپا:مست مستم ساقيا دستم بگير (در مثنوي شور)، پيش ما سوختگان مسجد و ميخانه يکي است، ما رند و خراباتي و ديوانه و مستيم، کاروان (در سه گاه)، درد عشقي کشيده ام که مپرس (راست پنجگاه)، عيبي نباشد از تو که بر ما جفا رود (نوا).

منبع:شهروند

بیان نکته ای جالب در مصاحبه:

در مصاحبه شهروند با استاد گلپا که چند روز قبل از کنسرت ایشان در کانادا انجام شده است نکات جالب توجهی هم بیان شد.یکی از نکات جالب که همیشه شاهد بحث ان بین هواداران خوانندگان مختلف بوده ایم مربوط به وسعت صدای خوانندگان از جمله گلپا بوده ایم.البته ما نیز به سهم خود با دلایل علمی ثابت کرده ایم که وسعت صدای استاد بی نظیر میباشد.در مقدمه مصاحبه شهروند با اکبر گلپا به نکته جالبی اشاره شد:که  صدای گلپا از نظر کارشناسان بین شش تا شش و نیم گام(از ۸ اکتاو)وسعت دارد.نکته بسیار قابل توجهی است.چون هر اکتاو به معنای ۲ دانگ میباشد.پس ۸ اکتاو برابر با ۱۶ دانگ میباشد.البته بنا به گفته استاد گلپا ششدانگ  لفظ غلطی میباشد. وباید وسعت صدای یک خواننده را با گام و اکتاو بیان کرد.و نظر کارشناسان در این مورد بسیار جالب توجه میباشد.

دانلود اثاری ارزشمند از استاد گلپا

برای امروز چند مورد از اثار ارزشمند استاد اکبر گلپایگانی را که در پستهای قبلی قابل دانلود نبودند را دوباره برای دانلود در وبلاگ قرار داده ام که امیدوارم لذت ببرید:

اواز دشتی

شاخه گل 210

اواز امام علی

در اینده ای نزدیک باز هم اثاری ارزشمند از استاد گلپا را برای دانلود در وبلاگ قرار خواهم داد.برای اپدیت بعدی نیز اواز بسیار ارزشمند و بینظیر هر سو که دویدیم همه سوی تو دیدیم(افشاری) استاد گلپا را برای دانلود در وبلاگ قرار خواهم داد.

اخباری کوتاه درباره کنسرت باشکوه استاد گلپا در تورنتو

کنسرت باشکوه استاد گلپا در تورونتو در ۱۳ ژانويه برگزار شد.
آرش آذرکلاه شخصيت راديو وتلويزونی چند خاطره زيبا با استاد گلپا را تعريف نمود.

 افشين سرودی برنامه گذار موفق کانادا از نظم و شخصيت و مهرورزی ايرانيان تورونتو در رابطه با با شکوه برگذار شدن برنامه سپاسگزاری کرد

سياوش اوستا در ابتدای اين برنامه گفت گمان نکنيد که به مرثيه و يا رديف خوانی آمده ايد بلکه به بزم و ديدار با اکبر گلپا هنرمند حنجره طلائی آمده ايد که هر بيت از ترانه های او جهانی از خاطره و پيام درد و رنج و عشق و مهر عنصر ايرانی است پس دقيقه به دقيقه ميتوانيد احساسات گرم خود را به استاد گلپا ابراز بداريد
روزنامه شهروند در آخرين شماره خود خبر داد: سياوش اوستا که از سال ۲۰۰۰ پس از دريافت جايزه بزرگ انساندوستی فرانسه عضو کميته گزينش شده است اعطای اين جايزه را به استاد گلپا پيشنهاد کرده است که در ۱۷ مارس در سنای فرانسه به ايشان  پيشکش ميشود.

منتظر اخبار بعدی ما درباره کنسرتهای باشکوه استاد گلپا در کانادا باشید.به زودی عکسهایی از این کنسرتها را نیز در اختیار شما دوستان عزیز قرار خواهم داد.

از دکتر سیاوش اوستا و سایر دوستان عزیزمان در پایگاه اینترنتی استاد گلپا در فرانسه تشکر میکنیم که اطلاعات کنسرتهای استاد را به ما میرسانند.

گلپا صدائی ماندگار(گفتگو با رادیو بی بی سی)

اواخر سال 37 بود که به دعوت زنده‌ياد پيرنيا به راديو ايران، آواز "مست‌ مستم، ساقيا دستم بگير" را در دستگاه "مثنوی شور" خواندید. "مست مستم" يکی از ترانه‌های ماندگار شد و حضور شادمانه و موفق شما را در جامعه‌ هنری ثبت کرد. از خاطرات اين ترانه و آن دوران برايمان بگويید؟

کار من با این آهنگ در اوایل سال 1338 شمسی شروع شد. اين ترانه به سرعت مورد قبول مردم قرار گرفت. در تاکسی، در خيابان، در مجالس، خلاصه در همه‌جا مردم اين "مست مستم" را زمزمه می‌کردند و من از اين بابت خيلی خوشحال بودم. من از ميان مردم بلند شدم و هميشه مردم وطنم را دوست دارم. و اين مردم هستند که به من انرژی می‌دهند و تا آخرين لحظه برای مردم وطنم خواهم خواند.

گلپا (راست) و امیر مهیم

تا به حال بيش از هشتاد ترانه و حدود سيصد آواز در رديف‌ها و موسيقی سنتی را اجرا کرده اید، که برای بيش از سه نسل خاطره‌انگيز است. آيا با توجه به اينکه شما سال‌ها ممنوع‌الصدا بوديد و در راديو و تلويزيون نمی‌خوانديد، در نگهداری و حفظ و حراست اين گنجينه‌ی هنری اقدامی شده که نسل‌های بعد از ما از آن بهره بگيرند؟

از راديو و تلويزيون خبری ندارم ولی می‌دانم که مردم هنردوست در نگهداری‌اش کوشا هستند و خود من هم در آرشيو شخصی‌ام همه را دارم و مطمئنم که اين امانت به نسل بعد سپرده خواهد شد. مگر هنر آواز و موسيقی که به اين بزرگی‌ست گم می‌شود؟‌ اين هنر سينه به سينه گشته و ما هم تحويل نسل آينده خواهيم داد. اين هنر بزرگانی داشته چون بنان، خوانساری، فاخته‌ای و ديگران. و همچنين آنهایی که نزديک به عربی می‌خواندند، مثل قاسم جبلی، بهرام سير، يا خدابيامرز روانبخش. اين‌ها هميشه ماندگار خواهند بود.

به غير از نورعلی‌خان برومند و ابوالحسن‌خان صبا نزد استاد ديگری هم تعليم گرفته‌ايد؟

بله. من استادانی چون حاج‌ آقا محمد ايرانی، اديب خوانساری، سيد حسن طاهرزاده و حسن مشحون نيز داشته‌ام.

موسیقی در زمان شما با نسل قبل چه تفاوت بارزی داشت؟

من وقتی که آمدم، صحبت از خلاقیت بود. بازسازی که کار بزرگی نيست. عارف در زمان خودش خلاق بود. شیدا در زمان خودش خلاق بود، ولی آيا عارف و شيدا هيچوقت آمدند راجع به گرد‌آوردنده‌های موسیقی مثل مرحوم آميرزاحسين‌قلی یا درويش‌خان موسيقی اجرا کنند؟ درويش‌خان خودش خلاق بود و "پيش‌درآمد"‌ را او بود که خلق کرد.

من می‌خواهم اين را به شما بگويم که آيا ما هم بايد می‌رفتيم مثلاً آهنگی که بيست سال يا هشتاد سال قبل خوانده شده بود را بازسازی می‌کرديم؟ ما موسيقی غنی‌ای داریم. من رفتم دنبال کسانی که خلاق بودند.

هنرمندانی مثل پرويز ياحقی، حبيب بديعی، جليل شهناز، مرتضی محجوبی، احمد عبادی... اينها خلاق بودند. . اينها من را همراهی کردند. من به تنهایی نمی‌توانستم موفق شوم.

ولی از زمان شما خوانندگی هنرمندان ایرانی حرفه ای تر شد؟

یادم می آید که مرحوم حسين تهرانی به من می‌گفت: "گلپا! يک‌عده 'چی‌چی‌الدوله' و 'چی‌چی‌السلطنه' بودند که شب‌ها به جشن‌های اين‌ها می‌رفتيم و برنامه اجرا می‌کردیم. در آخر سر، یک پاکت به عنوان مزد در جیب ما می‌گذاشتند. اين حرف خود آقای حسين تهرانی است. و یک بساط‌هایی را هم آماده می‌کردند که ما آماده شويم، برنامه اجرا کنيم. ولی تو که پيدا شدی، آواز، صفحه شد."

قبل از من آواز صفحه نمی‌شد. توی خانه‌ها مثل کتاب حافظ و مولانا بود. ما چهارتا کاباره بيش‌تر نداشتیم: شکوفه نو، مولن رژ، ميامی و باکارا. يک عده خارجی را می‌آوردند، برنامه اجرا می‌کردند. ما آمديم گفتيم بابا ما ايرانی هستيم، چرا نمی‌گذارید هنرمندان خودتان بيايند روی سن که از پای اون بساط منقل و چيزهای ديگر دور شوند و بيايند و هنرنمايی کنند؟ اگر ما را دوست داريد، بيايید اين هنر را ببينيد و برای آن هم هزينه بپردازيد. وقتی که من رفتم به اسکندريه مصر با آقای بديعی، ديدم که خانم ام کلثوم می‌آيد روی سن يکی‌دوساعت برنامه اجرا می‌کند و جلوی پايش کاديلاک می‌گذاشتند. ما آمديم و گفتيم چرا بايد برویم برای يک مثلاً آدم پولدار کاباره‌داری که از هنر سررشته ندارد بخوانيم؟ اين هنرمندان ما دارند از بين می‌روند.

هنرمند ما هم باید "اسموکینگ" بپوشد، ساعت رولکس داشته باشد و زندگی خوب. برای اينکه آنها که [برای تماشا] می‌آيند، دارند و خوب هم می‌پوشند؛ چرا هنرمند نداشته باشد؟

هنرمند ما هم باید "اسموکینگ" بپوشد، ساعت رولکس داشته باشد و زندگی خوب. برای اينکه آنها که [برای تماشا] می‌آيند، دارند و خوب هم می‌پوشند؛ چرا هنرمند نداشته باشد؟ آمديم گفتيم خودمان یکجایی را باز می‌کنيم، آبرومند و هنرمندانه. هر کسی هم هنر را دوست دارد، می‌آيد. بابتش هم پرداخت خواهد کرد. اين بود که ما "بورسالينو" (ساقی) را باز کردیم، در پل رومی، جاده‌ی قديم شميران و همه‌ی هنرمندان درجه‌ی يک در آن هنرنمايی کردند. اما متاسفانه زمان اجازه نداد! من می‌خواستم اعتبار جایی باشد که مثلاً وقتی که پرويز ياحقی از صحنه پايین می‌آيد، در جلوی پايش همان اتومبيلی باشد که مثلاً کندی سوار می‌شود.

شما قرار بود که در تخت جمشید برنامه ای اجرا کنید، چه شد؟

من فکر می‌کنم که تخت جمشيد يک عظمت است. هيچ ايرانی نمی‌تواند بشنود یا بگذارد که آن عظمت از بين برود. خواستم که کنسرتی در تخت جمشيد بگذارم که عوايد آن هم برای مردم ستمديده و زلزله‌زده‌ بم باشد. من یک شهروند ايرانی هستم. تابع آن مقررات موجود و بايد رعايت کنم. اين پيشنهاد من بوده. حالا آن‌ها کی به اين پيشنهاد جواب بدهند من نمی‌دانم

در حال حاضر که در تورنتو هستيد کار جديدی هم عرضه می‌کنيد يا بازخوانی آهنگ‌های قدیمی؟

کارهای جديدی حتماً ارائه خواهم داد. در پایان يک شعری که خيلی دوست دارم و خيلی زيباست برایتان می‌خوانم:

غم مخور، خورشيد اگه رفته توی ابر سياه
غم مخور، چندی اگه تيره شده چهره‌ی ما
بازم آفتابی می‌شه،
بازم آفتابی می‌شه
بازم آفتابی می‌شه، آسمون آبی می‌شه
پر ابرها می‌ريزه، آسمون آبی می‌شه
بازم آفتابی می‌شه
بازم آفتابی می‌شه...

منبع:بی بی سی

گفتگو از :امیر مهیم روزنامه نگار مقیم تورنتو

یا علی