به نام خدا
یکی از مسایلی که در مورد "شعر آواز" مطرح میگردد تناسب آن با دستگاهی است که آن شعر در آن اجرا میشود.
به نظر من اگر تنها هجاهای ابیات شعر با وزن اجرای گوشه ها و مایه ها متناسب باشد و تا اندازه ای هم معنای آن با دستگاه متناسب باشد بطوریکه ناهمگونی و عدم تناسب آنها نیز آزار دهنده نباشد کافیست.
مسئله ی تناسب معنای شعر با دستگاه اجرایی تقریبا فقط لفظیست و در عمل دیده میشود که اساتید بزرگ هم اشعاری که حزین هستند را در مایه های با نشاط خوانده اند.
مثلا استاد گلپایگانی شعری با این مطلع:
"آنقدر با آتش دل ساختم تا سوختم ---------- بی تو ای آرام جان یا ساختم یا سوختم"
یا
"وه که سودای تو آخر سر به شیدایی کشید ------------ قصه ی عشق نهان ما به رسوایی کشید"
یا
"نیست در سودای زلفت کار من جز بی قراری" و...
را در "بیات زند" اجرا کرده اند که این مایه به نوعی شادی و نشاط و شور منسوب است.
(استاد گلپا و دوست صمیمیش مرحوم جهان پهلوان تختی)
ولی معمولا اشعاری که شادی آشکاری دارد در دستگاه "ماهور" اجرا میگردد.مانند:
"بوی گل و بانگ مرغ برخاست....هنگام نشاط و رود به صحراست" که توسط گلپایگانی در ماهور اجرا شده است یا "تاب بنفشه میدهد طره ی مشکسای تو .... پرده ی غنچه میدرد خنده ی دلگشای تو" که توسط استاد قوامی در همین دستگاه اجرا شده است
ونمونه های فراوان دیگر.
همچنین دستگاهی مانند "چهارگاه" را در نظر بگیرید که به نوعی شور و حماسه معروف است اما واقعا چند درصد از اشعاری که اساتید در این دستگاه اجرا کرده اند "حماسی" بوده است؟! آیا کار ایشان غلط بوده؟!! حرف مضحکی است! ایشان تنها تشخیص داده اند
که شعر اجرایی ایشان قابلیت اجراشدن در این دستگاه را دارند.مثلا استاد بنان آواز زیبایی در چهارگاه دارند با این مضمون:
"حسب حالی ننوشتیم و شد ایامی چند -------------- محرمی کو که فرستم به تو پیغامی چند" که از حافظ است .خب حالا کجای این شعر
"حماسی" است؟.استاد بنان فقط به این خاطر این شعر را در این دستگاه اجرا کرده اند که تشخیص داده اند اصطلاحا "به هم می آیند"
نکته دیگری که میخواهم بگویم این است که "حالت یک دستگاه در همه گوشه هایش حفظ نمیشود" پس تقریبا تمام دستگاهها حالتی "متغیر"
دارند.مثلا "ماهور" که به شادی و نشاط آفرینی منسوب است تقریبا فقط در "درآمد" و "کرشمه ماهور" و...که در گام ماهور اجرا میشوند حالت خویش
را حفظ میکند و بعدا در گوشه هائی مانند "گشایش" - "شکسته" - "دلکش" - "راک" و...به هیچ وجه حالت شادی را القا نمیکند.
پس اگر بخواهیم با این متد که "حتما باید شعر و دستگاه با هم متناسب باشد " شعری مناسب برای اجرا درماهور انتخاب کنیم تقریبا محال است!
ولی می بینیم که اساتید مشکل خاصی نداشته اند یعنی به راحتی پای خود را روی این قانون مسخره گذاشته اند!!! و کار درست را انجام داده اند.
اخباری از البومهای جدید استاد گلپا
اخبار زیادی پیرامون انتشاار البومهای جدید و قدیمی استاد به گوش میرسد.ولی تا اینجای کار انتشار البومهای گلهای رنگارنگ ۳ و دل بیقرار قطعی به نظر میرسد.انطور که دوست و همکار عزیزمان محسن استکی از شرکتهای شاخه طوبی و اوای نوین اصفهان پرس و جو کرده است البوم گلهای رنگارنگ ۳ تا چند هفته دیگر به بازار میاد.
و اما البوم دل بیقرار که بیشتر شامل ترانه های قدیمی هست تا ۲ ماه اینده از طرف شرکت شاخه طوبی به بازار میاد.این البوم شامل اهنگهای زیر می باشد
(استاد گلپا و استاد یاحقی در حال اجرای برنامه)
درویش و شور عشق و اشیونه و قدر محبت و خوشا انان و دل بیقرار و ساز و اواز
امیدوارم که لااقل کیفیت این البوم بهتر از موی سپید باشه.باید منتظر انتشار البوم بمانیم تا ببینیم کیفیتش چگونه هست.
گوشه هایی کوتاه از کنسرت امریکای استاد گلپا به صورت فایل صوتی
دوستانی که ادعا داشتند حنجره استاد گلپا دچار رکود شده هست حتما این اثر را دانلود کنند تا ببینند که استاد گلپا با هفتاد و چند سال باز هم بی رقیب هست و وسعت صدای خود را حفظ کرده است.پس حتما این اثر را دانلود کند چون خیلی زیباست:
"تاثیر حالات چهره در همسویی و همذات پنداری شنونده"
همه ما میدانیم که هر چهره با لبخند زیباتر میشود و هر کس به صورت ذاتی بیشتر
جذب شخصی میشود که لبخند به چهره دارد -و طبیعتا- مهربانتر است.خب در اجراهای
هنری که در دید عمومی است مانند کنسرتها داشتن رویی خوش و خندان می تواند در
همراهی شنونده فوق العاده تاثیربگذارد.
استاد گلپایگانی علاوه بر چهره ای همیشه خندان و میمیک صورت فوق العاده جذاب
و انرژیک در کنسرتهایشان از عنصر "حرکت" هم استفاده می کنند.در تاریخ تصویری
این موسیقی مردم کمتر خواننده ای را سراغ دارند که در عین جدی بودن عنصر لبخند
- نه فقط در هنگام سکوت بلکه حتی هنگام خواندن! -را فراموش نکند.استاد گلپایگانی
چنین است.تاثیراین انرژی حتی درآثار صوتی ایشان هم کاملا مشهود است.
کلا از شنیدن آثار ایشان یک انرژی عجیب حس می شود که طرفداران صدای ایشان
- خواسته یا نا خواسته - آن را دریافته اند.
برعکس بسیاری از خوانندگان که انسان موقع گوش دادن به آثارشان احســـــــــــاس
بی حوصلگی (!) به شنونده دست میدهد ایشان با نوعی "نشاط محسوس" آواز میخوانند.
علاوه بر این طرز لباس پوشیدن یک آوازخوان هم بسیار مهم است.شما وقتی سر تا پای
یک خواننده را برانداز می کنید در حقیقت شخصیتی که خود او دوست دارد را بررســــی
می کنید خب حالا یک خواننده (یا نوازنده) بیاید با ظاهری ژولیده یا لباسی نازیبا و بدرنگ
و دور از شان یک هنرمند بپوشد واقعا چقدر می تواند تاثیر بدی در ارتباط او با شما
بگذارد ؟ خیلی!
از اعتقادات استاد گلپایگانی این است که "هنرمند روی سن باید آرتیست باشد"
شما وقتی ظاهر هنری اساتیدی چون گلپایگانی یا فرهنگ شریف یا مرحوم ملک یا
مرحوم بنان را می بینید از آثارشان لذت دو چندان می برید ......
"وضوح بیان یا آواز در خدمت شعر:اصل اساسی خواندن"
قبلا هم این را گفته بودم که بدون بیان صحیح شعر و با "تو دماغی" خواندن ، یـــــــک
خواننده فرسنگها با خواندن صحیح فاصله دارد که خوشبختانه استاد گلپایگانی از مظاهر
ادای صحیح شعرهستند که این موضوع در آثار قدیم ایشان که کیفیت پایینی دارد دارد
هم مشهود است. حتی این ویژگی با گذشت بیش از هفتاد بهار از عمر ایشان هنوز هم
در صدایشان موج میزند که نمونه بارز آن آثار جدیدشان مثلا آلبوم "مست عشق" است.
شما می توانید صلابت بیان و وضوح ادای اشعار را در آثارشان ببینید.
با تشکر از همکار و دوست گرامی محسن دهینی به خاطر مقاله های پربار و فنی و زیبایشان.
لازم به ذکر است که از این به بعد ما از همکاریهای جناب اقای پیام گرایلی(برادر زاده خانم استاد گلپا)نیز در وبلاگ رسمی استاد گلپا بهره خواهیم برد.اقای پیام گرایلی از نوازندگان بسیار خوب ویولن نیز میباشند که به ما افتخار همکاری داده اند که از ایشان سپاسگذاریم.
عکس و مطلبی درباره جوایز بزرگداشت استاد گلپا در بوداپست
اگر شماره جدید ماهنامه وزین موسیقی قرن ۲۱ را خریده باشید حتما این عکس را به همراه مطلب مربوط به ان را دیده اید.مجله موسیقی همانطور که قبلا گفته بودم یک صفحه از صفحاتش را به استاد بزرگ اواز ایران اختصاص داده است.
در قسمتی از نوشته های این ماهنامه امده است که استاد گلپایگانی از مزایایی که دولت مجارستان برای هنرمندان بزرگی که موفق به کسب دکترای افتخاری از این کشور شده اند بهره مند خواهد شد.استاد گلپایگانی دکترای افتخاری خود را از انستیتو پیشرو در بوداپست دریافت نموده است.و حتی چند ماه پیش در دانشگاه تهران نیز از استاد مسلم اواز ایران تقدیر به عمل امد.
اگر این ماهنامه را نخریده اید همین امروز به فکر تهیه ان باشید و مطالب خواندنی ان و عکس زیبای استاد گلپا را ببینید.
به امید توجه بیشتر مسئولین موسیقی کشور به سرمایه های جاودان موسیقی کشور مثل استاد گلپا و همچنین استاد ایرج و .....
اوازهایی از استاد اکبر گلپایگانی برای دانلود
(عکسی از استاد بدیعی و استاد گلپایگانی)
امیدوارم از اپدیت امروز راضی شده باشید.از همکار و دوست ارجمندم مهدی نوغانی هم که به موقع عکس و اوازها را اماده کرد سپاسگذارم.
فعلا یا علی.
